«Հաւատք եւ Գործք»
Շարունակական հայեացք Վենետիկեան աչքերով

Յուսիկ Համբարձումեան
Վենետիկ, Ապրիլ 2020

 

Ինչպէս շատերին, այնպէս էլ ինձ բախտ վիճակուեց մասնակցել սոյն թուականի փետրուար ամսին տեղի ունեցած «Հաւատք եւ Գործք» խորագրով Վենետիկեան համաժողովին: Կարծում եմ ժամանակի բոլոր մարտահրաւէրների զուգահեռ քայլերը բխում են մարդկային գործօններից: Նրանք կարող են դրդուած լինել իբրեւ մեր անձնական վաստակի արդիւնք եւ կամ պիտանութիւն եւ դարման դիմացինին: Առաջին տարբերակով շահում ենք նորանոր յաջողութիւններ, որոնք պարզապէս ունեն շարունակականութիւն եւ արագ վախճան: Մինչդեռ երբ գործին ներդաշնակում ենք հաւատքը՝ նրա շարունակելիութիւնը դարձնում ենք յաւերժութիւն, իբրեւ ենթահող ունենալով սուրբ հայրերի՝ հաւատք եւ գործք անմահական օրինակները:
Երկու օր տեւած հետաքրքրական զրոյցների եւ իմաստուն մարդկանց կողքին` համեստ չէր լինի իմ գնահատականը տալ, գերազանցելով մտքերիս սահմանը: Իբրեւ մի երիտասարդ ով ժամանակակից աշխարհում ծարաւ ունի ազգային եւ քրիստոնէական քաղցր ճշմարտութիւնների, պարտք համարեցի կիսել իմ տպաւորութիւնները: Իմ տարիների Մխիթարեան կրթութեան հարազատ, բնական եմ համարում գրել Մեսրոպեան ուղղագրութեամբ, որը նոյնպէս համարում եմ ժամանակակից աշխարհում գործ`պահպանելու մեր հայրերի աւանդած մեծ ժառանգութեան գանձարանը, չխամրեցնելով նրա փայլը:
Ոչ պատահական եւ հետաքրքրական էր ընտրուած քաղաքը՝ Վենետիկը. յաւերժական դոժերի քաղաքը, որ իր դարերի հզօր հաւատքի խարիսխներն է գցել Ադրիատիկի ափին:
Ուր ժամանակներով խաչուել են հաւատքն ու գործը իբրեւ դրսեւորում ազնուական կեանքի, վեհ ու ամուր ալիքների հարուածներից:
Ուր գրկաբաց են ընդունել հային. իբրեւ փառահեղ ազգ, ազնիւ արդար ու արարող:
Ուր հայ վաճառականն է գործել, շէնացրել եւ գեղեցկացրել: Հայ ազնուական ընտանիքն է ապրել, սերունդ տուել ու հայ մանկան ճիչ պարգեւել:
Ուր Մխիթար Սեբաստացին՝ իր սուրբ գործը սկսելով, նուիրակական շարունակութիւնն է թողել: Սուրբ Ղազարի զանգերի երեքդարեան ղօղանջներն են երգել Մայր Հայրենիքի սուրբ կարօտը, շաղախելով հայ վանականի աղօթքը մայրամուտի յաւերժական գեղեցկութեանը:
Ուր Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանից Վարուժաններ ու ազնուագոյն արժէքներ կերտող Մխիթարեան սաներ է տուել:
Եւ ո՞ւր է Բոնապարտի հզօրութիւնը, եթէ ծնկի եկաւ այս արժէքները կրող հայ վանականի պարզ հայեացքի դիմաց:
Եւ ահա, բնաւ տարօրինակ չէր գաղափարական այս հանգրուանի ընտրութեան վայրը: Այն եղաւ շարունակական եւ ձգողական վայրը, ուր կամայ թէ ակամայ իրար մօտեցրեց մարդկանց հոգիները՝ նոր հայեացքներով յետ վերադառնալու ակնկալութեամբ: Եթէ ընդունենք այն հանգամանքը, որ արդէն համաժողովը չաւարտուած կային բազմաթիւ առաջարկներ եւ գործնական քայլեր՝ ապա ինչ խօսք՝ Վենետիկն իր մեծագոյն ազդեցութիւնն ունեցաւ:
Վստահ եմ ժամանակակից աշխարհում ամենաարագ եղանակներով բոլորս առիթ կ՚ունենանք սնուելու այս գիտաժողովի արդիւնքներից եւ հասանելի նիւթերը ընթերցելու: Միաժամանակ կը կարողանանք ըմբռնել մի շատ կարեւոր փաստ, որ վստահաբար չի խուսափի մեր աչքերից: Այն է՝ երիտասարդների ընդգրկման մտայղացումը եւ միաժամանակ դրա արդարացի լուծման զարգացումը: Ի հարկէ ամենաջերմ յարգանքով խոնարհուելով տարեց, փորձառու եւ իրենց արուեստի մեջ կայացած բոլոր անձանց: Եթէ չհամարենք, որ բոլորի աչքերում էլ երիտասարդութեան կուտակած ապրումների փորձառութեան ջերմ փոխանակման մօտեցումներ էին: Երիտասարդ սերնդի ներկայութիւնը այս համաժողովի սրահից ներս լցրեց եւ հարստացրեց գաղափարների հատման լուծումների եւ առաջարկների արդիւնաւէտութիւնը: Երբ եւս մէկ անգամ փաստուեց ժամանակային թռիչքի անզօրութիւնը մարդկային ազնուագոյն նպատակի՝ անվերապահ նուիրեալ գործի շարունակութիւնը Մայր հայրենիքի եւ համահայկական սփիւռքից ներս:
Ապրելով նոր ժամանակների յարմարութիւններով, ուր գերակայում է թուային ազատութիւնը, մեր, յատկապէս երիտասարդներիս հայեացքները ուղղուած են քայլելու համահունչ արդի հետաքրքրութիւններով: Շատ խօսուեց թուային դաշտը միջնորդելու հաւատքի եւ հոգեւոր արժէքների քարոզի, որի յաջողութիւնը անշուշտ կախուած է աւելի լայն լսարանի բաղադրիչի առկայութեամբ: Այս գաղափարը, որ առաջին հայեացքից նորութիւն չէ, կարող է հանդիսանալ ենթահող նորանոր գործնական քայլերի՝ յաջորդող հանդիպումներին:
Կտրելով հեռաւորութիւններ, աշխարհի տարբեր ծայրերում իրենց առաքելութիւնը կատարող իւրաքանչիւր մարդու հոգեւոր հարստութեան եւ գործի վերաիմաստաւորման լաւագոյն գործիքը՝ թուային համակարգը, այս համաճարակի օրերին եւս մէկ անգամ փաստեց նրա արդիւնաւէտութիւնը: Ցանկալի է տեսնել լուսափայլ գաղափարներով երիտասարդների, ովքեր կը հարստացնեն այս համաժողովի շարքերը իրենց հռչակելի գաղափարներով:
Հաւատք – գործ միացնող հզօր կապի շղթան, թող լինի մեր երազանքների անսահմանափակ պատկերի հզօրագոյն զէնքը, պահպանելու համար մեր արժէքները: Ստեղծելու անսպասելին, գործելու անհրաժեշտը եւ հաւատալու ամենաանկեղծ տկար զգացողութեամբ:
Երազե՛նք, խօսե՛նք մեր երազանքների մասին, բացե՛նք մեր երիտասարդական նուրբ անկիւններում թաքնուած արդարացի յոյզերը եւ չվախենանք դրանք աշխարհին մատուցելուց:
Կոչս է բոլոր երիտասարդներին միանալ այս գաղափարներին եւ փնտրել միմեանց կապող արահետները եւ զարգացնել այս ծրագիրը: Լցնել հասարակութիւններ, ուր հաւատքի մասին խօսելը՝ կը հանդիսանայ գործնական ճանապարհների նոր հորիզոններ յայտնաբերելու առիթ:
Ի վերջոյ հաւատք եւ գործ իրողութիւնը թաքնուած է խօսքի արժանաւոր կատարման մէջ: Վարժուելով հաւատքի մէջ հաւատքով եւ գործի մէջ գործով:
Ի գո՛րծ
«Բանք միայն դատարկ են, այլ գործ պիտոյ է ընդ բանին» Վարք հարանց ժա: